2 Ekim Salı günü ABD’de yapılan ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin uğradığı ağır yenilgi, beklentilerin bile ötesine geçti. Demokratlar, eyaletlerde yeterli sayıda seçimi kazanarak Temsilciler Meclisi’nde büyük bir çoğunlukla, Senato’da ise daha dar ama belirgin bir çoğunlukla kontrolü ele geçirdiler. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin zaferini güvence altına almak amacıyla seçim bölgelerinin sınırlarının kasıtlı olarak yeniden çizildiği yerlerde bile kazanmayı başardılar. Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadındaki çoğunluklarını kaybetmeleri, Trump’ın gerici gündemine indirilmiş büyük bir darbe niteliği taşıyor. Bu yenilgi Cumhuriyetçileri krize sürüklerken, Trump’ın yarattığı tahribatı giderme baskısıyla karşı karşıya kalan Demokratları da sorumluluk almaya zorluyor. Cumhuriyetçilerin ve Trump’ın yenilgisi, Brezilya’da Flavio Bolsonaro’nun yenilgiye uğramasından birkaç hafta, Macaristan’da aşırı sağcı otoriter Viktor Orbán’ın yenilgisinden ise birkaç ay sonra gerçekleşmesi bakımından, uluslararası düzeyde yükselen otoriterlik karşıtı eğilimin bir parçası olarak da görülebilir.
Trump’ın sandık başlarına Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) görevlilerini ya da orduyu gönderme yönündeki karanlık tehditlerine rağmen, seçimlere müdahale etme girişimleri sonuçta, Yüksek Mahkeme aracılığıyla oy verme süreçlerini Cumhuriyetçilerin lehine olacak şekilde kısıtlamaya yönelik, çoğu başarısızlıkla sonuçlanan birkaç girişimle sınırlı kaldı. Trump ise her zamanki gibi yenilgisinden başkalarını sorumlu tuttu ve gerçeklikten ne denli kopuk olduğunu ortaya koyan bir açıklamayla, Cumhuriyetçilerin seçim kampanyası boyunca kendisiyle daha yakın bir ilişki kurmuş olmaları hâlinde “ezici bir zafer” kazanacaklarını bile ileri sürdü. Ancak Cumhuriyetçilerin uğradığı yenilginin boyutu ve Trump’ın artık görev süresinin son iki yılına girmiş, siyasi etkisi azalmış bir başkan (“topal ördek”) olması göz önüne alındığında, giderek daha fazla Cumhuriyetçi ondan uzaklaşma, hatta ona karşı çıkma cesaretini bulacaktır.
Cumhuriyetçilerin Kongre üzerindeki kontrolünü kaybetmesi kuşkusuz bir zaferdir; zira bu durum, Trump’ın bugüne kadar yaptığı hemen her şeyi onaylayarak bunlara hukuki dayanak sağlayan Kongre çoğunluğunun desteğinden mahrum kalmasına ve dolayısıyla hareket alanının ciddi biçimde daralmasına yol açacaktır. Trump’ın Kongre ve yargı aleyhine yürütme erkinin gücünü artırmaya yönelik hamleleri başlangıçta istikrarlı ve kaçınılmaz bir ilerleyiş izliyor gibi görünüyordu. Ancak Trump’ın İran savaşına saplanması ve gülünç, megalomanca inşaat projeleriyle dikkatinin dağılması sonucunda bu ilerleyiş duraksadı. Bununla birlikte, siyasi açıdan zayıflamış olsa bile Trump’ın Kongre’yi devre dışı bırakmanın yollarını aramaya devam etmesi beklenebilir. Nitekim Demokratların çıkaracağı yasalara karşı veto yetkisini kullanma tehdidinde şimdiden bulundu.
Trump siyasi açıdan zayıflamış durumda, ancak ABD devletinin bütün gücünü hâlâ elinde bulunduruyor. Bu nedenle, yurtdışında daha tehlikeli maceralara girişerek, ülke içinde ise sivil özgürlüklere ve demokratik haklara yönelik saldırılarını artırarak karşılık verebilir. Adalet Bakanlığı’nı ve FBI’ı, Demokratlardan ICE karşıtı ve Filistin yanlısı aktivistlere kadar uzanan geniş bir yelpazedeki siyasi muhaliflerine karşı kullanmaktan vazgeçeceğine dair hiçbir işaret vermiyor. Minneapolis ve Michigan’da faaliyetleri nedeniyle ağır suçlamalarla karşı karşıya kalan aktivistler de bu baskının hedefleri arasında yer alıyor.
Maddi koşulların belirleyici zaferi
Her siyasi eğilimden yorumcuların çoğu, seçim sonuçlarını benzin ve gıda fiyatlarının yüksekliğine ve bu fiyatları daha da artıran İran savaşına bağlıyor. Anketler, 2024’te Trump’a oy verenlerin yüzde 20’sinin artık onu onaylamadığını gösteriyor. Ancak Demokratların bazı zaferleri, Trump’ın megaloman narsisizminden kaynaklanan vahim siyasi hataların da sonucuydu. Trump, Cumhuriyetçilerin kalesi sayılan iki eyalette, Teksas ve Güney Carolina’da, yolsuzluğa bulaşmış ve deneyimsiz adayların Senato seçimlerine katılmasında ısrar etti ve her iki eyalette de yenilgiye uğradı. Cumhuriyetçilerin yenilgilerinin ve Demokratların zaferlerinin ortak paydasını tüketici fiyatlarındaki artış ve Trump’ın dizginlenemeyen yolsuzluklarına duyulan tepki oluştururken, Cumhuriyetçiler trans karşıtı reklamlara 200 milyon dolar harcamayı tercih ettiler. Ancak bu reklamlar hiçbir etki yaratmadığı gibi, Cumhuriyetçilerin enflasyonla mücadele konusunda herhangi bir çözüm önerisine sahip olmadıklarını da gözler önüne serdi.
Temsilciler Meclisi’nde en az 44 sandalye Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti. Bununla birlikte, “Büyük Mavi Tsunami” ya da “Blunami” olarak adlandırılan bu devasa seçim dalgası, Trump yıllarının yol açtığı tahribata karşı anlamlı bir alternatif sunmayan Demokratlara duyulan coşkudan çok, Trump’a ve Cumhuriyetçilere yönelik tepkinin sonucuydu. Geçen kış ICE’ye karşı düzenlenen kitlesel seferberliklerden transların haklarının savunulmasına, ABD’nin İsrail’e verdiği destekten Gazze’deki soykırıma kadar her meselede Demokrat Parti liderleri ya son derece cılız bir muhalefet sergilediler ya da Gazze örneğinde olduğu gibi Trump ve Cumhuriyetçilerle birlikte İsrail’i desteklediler.
Demokratların bazı zaferleri özellikle dikkat çekiciydi. Ohio, Tennessee, New Mexico, Teksas ve Georgia eyaletlerinde kadınlar valiliğe seçildi. Georgia’da Bottoms, ülkenin ilk siyah kadın valisi oldu. Demokrat David Crowley, Wisconsin’in ilk Afro-Amerikalı valisi seçildi. New Mexico’da ise Deb Haaland, vali seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın oldu. Ancak bu isimlerin hepsinin siyasi geçmişi, onları mevcut düzenin devamından yana siyasetçiler olarak konumlandırıyor. Bottoms, Atlanta belediye başkanlığı döneminde, kentteki devasa polis eğitim ve operasyon kompleksi Cop City’nin inşasının başlıca destekçilerinden biriydi. Ülke genelinde 500 belediye veri merkezlerine karşı çıkmışken, seçilmiş vali Crowley bu merkezlerle “müzakere etme” sözü verdi. Ohio’nun seçilmiş valisi Acton da, yine Ohio’dan Senato’ya seçilen Sherrod Brown dâhil çok sayıda Demokrat gibi, trans hakları konusunda net bir tutum almaktan kaçındı.
Abdul El-Sayed’in önce Demokrat Parti önseçimlerini, ardından Michigan’daki ABD Senatosu seçimini kazanması, Demokrat Parti’nin İsrail’e verdiği desteğe yönelik derin muhalefeti yansıtıyor. Mısır’dan göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Michigan’da dünyaya gelen, hekim ve halk sağlığı uzmanı El-Sayed, ABD’nin ilk Müslüman senatörü olacak. Kendisini açıkça sosyalist değil kapitalist olarak tanımlamış olmasına rağmen, herkes için kamusal sağlık sigortası sağlayacak ulusal bir sağlık sistemini (Medicare for All) savunuyor, Bernie Sanders’ın güçlü desteğini alıyor ve ABD’nin İsrail’e verdiği desteğe ve Gazze’deki soykırıma tutarlı biçimde karşı çıkıyor.
ABD Yeşiller Partisi, bu seçimlerde 150’den fazla aday göstererek antikapitalist yeşil alternatifler sunmaya çalıştı. Ancak her zamanki gibi, üçüncü partilerin seçimlere katılımının önündeki engellerle mücadele etmek zorunda kaldı.
Yeşiller Partisi adayı Pāʻele Kiakona, Hawaii Eyalet Temsilciler Meclisi’nde bir sandalye kazanarak 2012’den bu yana ABD’de bir eyalet yasama meclisine seçilen ilk Yeşiller Partisi üyesi oldu. Wisconsin’de ise eyalet sekreterliği (secretary of state) için yarışan Yeşiller Partisi adayı Pete Karas, oyların yüzde 1’inden fazlasını alarak partisinin önümüzdeki dönemde bu eyalette seçimlere katılma hakkını güvence altına aldı.
Seçimlere katılım oranı 1914’ten bu yana görülen en yüksek ikinci düzeye ulaştı. Genel olarak yüksek katılım, milyonlarca seçmenin Trump kâbusunun tamamına duydukları derin tepkiyi sandıkta ortaya koyduğunu, buna karşılık çok sayıda Cumhuriyetçi ve MAGA seçmeninin ya Demokratlara oy verdiğini ya da sandığa gitmediğini gösteriyor. Bu durum, örneğin Georgia’nın siyahların çoğunluğu oluşturduğu bazı ilçelerinde olduğu gibi, etnik ve ırksal azınlıkların yoğunlukta olduğu seçim bölgelerinde de gözlemlendi. Bu bölgelerde siyah seçmenlerin katılımı 2024’e kıyasla belirgin biçimde artarken, beyaz seçmenlerin katılımı 2024’ün altında kaldı. Teksas’ta ve başka eyaletlerde de daha önce Cumhuriyetçilere oy vermiş Latin Amerika kökenli seçmenlerin bu seçimlerde Demokratlara yöneldiği belirgin bir değişim yaşandı.
Hazırlanması zaman alacak ayrıntılı kamuoyu araştırmaları henüz mevcut olmadığından, bu seçimlerden çıkarılabilecek sonuçlar da şimdilik sınırlı. Örneğin, Güney Carolina’da Demokratlara oy veren MAGA seçmenlerinin yüzde 13’ü ne ölçüde yalnızca yüksek fiyatlardan duydukları hoşnutsuzluk nedeniyle böyle davrandı? Bu tercihlerinde MAGA’nın ırkçılığından, iklim değişikliğini inkâr eden tutumundan ve aşı karşıtlığından kopuş ne ölçüde rol oynadı? Elbette bu seçimlerin, ABD’de geçmişte parti ittifaklarında yaşanan değişimlere benzer biçimde, kalıcı bir seçim eğiliminin habercisi olup olmadığını da ancak zaman gösterecek.
Yorumcular siyasi dengelerde köklü değişimlerden, Cumhuriyetçi Parti’nin işçi sınıfı ve kırsal kesim seçmenleri üzerindeki hâkimiyetinin zayıflamasından ve MAGA hareketinin çöküşünden söz etseler de, yaşanan değişimin geçici mi yoksa uzun vadeli mi olduğu henüz belli değil. ABD siyasetinin iki partili yapısı, ideolojik değişimlere mutlaka karşılık gelmeyen bir seçim yoluyla iktidar değişimi olgusu yaratıyor.
Wall Street’e karşı Main Street1
Yatırımcıların seçim sonuçlarına verdikleri tepki oldukça anlamlı. Seçimlerin ertesi günü ABD borsası yakın tarihinin en iyi günlerinden birini yaşadı. Ancak bir sonraki gün gelen yoğun satış dalgası, NASDAQ endeksinde yüzde 5’lik bir düşüşe yol açtı. Bu düşüş, veri merkezlerinin inşasına moratoryum getirilmesini de içeren bir programla Teksas valilik seçimini kazanan Gina Hinojosa gibi Demokratların başarısına ve ülke genelinde yerel veri merkezi projelerinin reddedildiği onlarca referanduma verilen bir tepkiydi.
Yatırım sermayesinin veri merkezi inşaatlarının yavaşlaması ve Trump’ın başkanlık dönemlerinde hayata geçirilen radikal kuralsızlaştırma politikalarının genel olarak yeniden düzenlemelere tabi tutulması ihtimaline korkuyla tepki vermesi, yapay zekâya yapılan yatırımların ne denli büyük olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum aynı zamanda Demokrat Parti’yi ve onun milyarder destekçilerini, ülkenin Trump döneminin mirasından arındırılmasına yönelik beklentilerle karşı karşıya getirerek kaçınılmaz bir çatışmanın zeminini hazırlıyor.
Demokratları verdikleri sözleri tutmaya zorlamak
Demokrat seçmenlerin önemli bir bölümü, artık Kongre’deki Demokratlardan Trump, Musk ve Cumhuriyetçi Parti’nin hayata geçirdiği politikaları tersine çevirmelerini bekleyecek. Kongre’deki Demokratlar, trans haklarıyla ilgili yasaların değiştirilmesi, kuralsızlaştırma politikalarının geri alınması, ICE’nin lağvedilmesi, Epstein dosyalarının kamuoyuna açıklanmasının sağlanması ve daha birçok konuda baskı altında kalacaklar. Ayrıca Trump’ın Ukrayna’ya verdiği destekten uzaklaşarak Putin Rusya’sına yönelmesine karşı çıkma fırsatına da sahip olacaklar.
Aralık ayında, yeni Kongre üyelerinin göreve başlamasından birkaç hafta önce, Trump ve Cumhuriyetçilerin yoksullara yönelik gıda yardımı programı SNAP ile düşük gelirli kesimlere yönelik kamu sağlık sigortası programı Medicaid’de yaptıkları, Scrooge’un cimriliğini aratmayan kesintiler yürürlüğe girecek. Bu kesintilerin geri alınması, Kongre’ye yeni seçilen Demokratların önceliklerinden biri olmalı.
ABD’nin İsrail’e verdiği destek meselesi ise kuşkusuz sert çatışmalara yol açacak. Demokratların büyük bir bölümü, ABD’nin İsrail’e sağladığı devasa yardımların azaltılmasından yana. El-Sayed ve diğer bazı adaylar da bu yardımlara son verilmesini seçim kampanyalarının öne çıkan taleplerinden biri hâline getirdiler. Bu durum, AIPAC gibi İsrail yanlısı lobi kuruluşlarıyla derin bağları bulunan Jeffries-Schumer çizgisindeki Demokrat Parti yönetimiyle kaçınılmaz olarak sert çatışmalara yol açacak.
Ancak ABD’nin İsrail’e verdiği destek, İsrail yanlısı lobilerin faaliyetlerinden çok, her iki partiden ABD’li sermaye çevrelerinin ve emperyalist stratejistlerin 1967 savaşına kadar uzanan stratejik tercihlerinin bir sonucu oldu. Bu çevreler, İsrail’in Arap milliyetçiliğine karşı ve ABD’nin bölgedeki fosil yakıt rezervlerine erişimini güvence altına almak açısından en sağlam dayanak olduğuna karar vermişlerdi. ABD’nin İsrail’e yaptığı yardımların önemli bir bölümü, cazip sözleşmelerden yararlanan ABD’li silah üreticilerinin sağladığı silahlardan oluştuğu için, bu yardımların azaltılması ya da tamamen kaldırılması yönündeki öneriler güçlü bir direnişle karşılaşacak.
Kongre’de sosyalist bir grup mu?
Amerika Demokratik Sosyalistleri (DSA) tarafından desteklenen beş aday, ABD Temsilciler Meclisi seçimlerini kazanarak Kongre’deki DSA destekli milletvekillerinin sayısını yediye çıkardı. Bu adayların tamamı, Demokratların güçlü olduğu seçim bölgelerinde kazandı. Bu durum, hem ana akım Demokratlara yönelik tepkinin hem de sosyalizmin günümüz ABD’sinde giderek daha geniş kesimlere hitap ettiğinin göstergesi.
Sosyalistlerin Kongre’ye seçilmesi, özellikle gençler arasında sosyalizme yönelik ilginin giderek arttığını yansıtıyor ve ülkedeki siyasi tartışmaların kapsamını antikapitalizmi ve sosyalizmi de içerecek şekilde genişletecek. Kongre’deki sosyalistlerin bu talepleri savunmaları beklenebilir. Ancak bunu, parçası oldukları Demokrat Parti’nin sınırları içinde ve son derece elverişsiz bir sayısal güç dengesi altında yapacaklar. Üstlenmeleri gereken rol, Demokratları Trump’ın politikalarını geri almaya, İsrail’e yardımları kesmeye ve ICE’yi lağvetmeye zorlamak; aynı zamanda Demokrat Parti’nin kapitalist ve emperyalist niteliğini teşhir ederek sosyalist bir alternatif sunmak olmalıdır. Ne ölçüde etkili olabilecekleri, büyük ölçüde Demokrat Parti yönetiminden ve partinin ilerici kanadından ne kadar bağımsız hareket edebileceklerine bağlı olacaktır.
Demokrat Parti yönetimi ise Trump’ın politikalarını geri almaktan dikkatleri uzaklaştıracak azil süreçlerine ve Kongre soruşturmalarına odaklanmayı tercih edecektir. Demokratlar, Trump’ın vetosunu aşmak için gereken 60 senatöre sahip olmadıklarını öne sürerek, Trump’ın bazı politikalarının geri alınması için mücadele etmekten kaçınmalarını ve Cumhuriyetçilerle uzlaşmalarını haklı göstermeye çalışacaklardır. Kongre dışında ise DSA içindeki en reformist unsurların yanı sıra devrimci sosyalist solun bazı kesimleri de AOC’nin (Alexandria Ocasio-Cortez) Demokrat Parti önseçimlerinde aday olmaya ikna edilmesi için yoğun bir çaba yürütüyor.
Demokratların Temsilciler Meclisi’nde ezici bir çoğunluğa sahip olması sayesinde, DSA’lı milletvekilleri, Cumhuriyetçilerin işine yarayacak şekilde hareket etmekle suçlanma tehlikesine maruz kalmadan, Demokratları Trump’ın yol açtığı tahribatı gidermeye ve bunun da ötesine geçmeye zorlamaya odaklanabilirler. Demokratlar üzerindeki baskıyı sürdürmenin en iyi yolu ise ABD’nin Gazze’deki soykırıma verdiği destek, göçmenlerin savunulması ve iklim değişikliği gibi konularda bilinçlendirme ve seferberlik faaliyetleri yürüten güçlü kitlesel toplumsal hareketler inşa etmektir.
Direnişin dipten gelen kıpırdanışları
Seçim sonuçlarının ortaya koyduğundan çok daha derin kitlesel eğilimler, seçim siyasetinin görünen yüzeyinin altında yatıyor. Kurumsal siyasetin ve devlet yapılarının erişim alanı dışında gelişen, yüzeyin altındaki toplumsal eğilimler ve ağlar, demokratik ve henüz olgunlaşma aşamasındaki antikapitalist eğilimlerin yanı sıra dikkate değer bir örgütlenme kapasitesini de yansıtıyor. Minneapolis’te ICE’ye karşı düzenlenen protestolar, etkileyici örgütlenmelerin ve dayanışma ağlarının ortaya çıkmasını sağladı. Bu ağlar, George Floyd’un öldürülmesinin ardından gerçekleşen Black Lives Matter protestoları sırasında oluşturulan önceki ağlarla da iç içe geçti. Çok daha az görünür olan veri merkezi karşıtı protestolar ise yerel düzeyde ortaya çıkmaları ve yine yerel toplulukların denetiminde yürütülmeleri bakımından dikkat çekiyor. Bu protestolar, ülke genelinde 500’den fazla belediyede veri merkezi inşaatlarının durdurulmasını sağladı. Eylemleri örgütleyenlerin ve bunlara katılanların büyük bölümü daha önce siyasi faaliyetlere katılmamış kişilerden oluşuyor ve aralarında çok sayıda Cumhuriyetçi seçmen de bulunuyor. Başlangıçtaki motivasyonları, NIMBY (Not in My Backyard – “Benim arka bahçemde olmasın”) anlayışına uygun biçimde dar kapsamlı olabilir. Ancak bu hareketlerin içinde örtük bir antikapitalist dinamik de barınıyor. Zira veri merkezleri, sermayenin önemli kesimlerinin sermaye birikimindeki durgunluk sorunlarına çözüm olacağı beklentisiyle büyük yatırımlar yaptığı yapay zekâ sektörünün genişlemesi açısından vazgeçilmez bir öneme sahip.
Bağımsız siyasal eylem
MAGA hareketinin ve kendisini gönüllü olarak Trump’a rehin bırakmış Cumhuriyetçi Parti’nin zayıflaması ve parçalanması, Demokrat Parti’nin etkili bir muhalefet ve alternatif sunamaması ve bu seçimlerin sosyalist fikirlere yönelik bir açılımın işaretlerini ortaya koyması, bir işçi partisine duyulan ihtiyaç konusunda bilinçlendirme ve ajitasyon yürütmek için elverişli koşullar yaratıyor. Kitlesel bir işçi partisi ya da sosyalist parti, Trump’ın ideolojik gericiliği, baskıyı, otoriter ve neofaşist yönelimleri, Cumhuriyetçilerin ve Demokratların onlarca yıldır uygulamakta olduğu neoliberal ekonomik ve toplumsal politikaların en aşırı biçimleriyle birleştiren bütün siyasi gündemine karşı ekososyalist bir alternatif sunabilir.
Trump ve yandaşlarının geçmişte ve günümüzde gezegene ve üzerinde yaşayanlara verdiği ve gelecekte vereceği zararlar, Demokrat Parti’nin emekçi halkın sorunlarına gerçek çözümler sunamaması ve ara seçimlerin de gözler önüne serdiği üzere ABD kamuoyunda sosyalist fikirlere yönelik benzeri görülmemiş açılım, 21. yüzyıl kapitalizminin ve neofaşizmin dehşetine karşı bir alternatif örgütleyebilecek, işçi sınıfına dayanan antikapitalist bir partinin gerekliliğini anlatmak ve bu doğrultuda ajitasyon yürütmek için son derece elverişli bir fırsat yaratıyor.
ABD siyasetinde önümüzdeki döneme, 2028 seçimleri öncesindeki siyasi konumlanma mücadeleleri ve Kongre’de Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında ve her iki partinin kendi içinde yaşanacak çatışmalar damgasını vuracak. Ara seçimlerin sona ermesiyle birlikte, Trump’ın 2025’te yeniden başkanlığa gelmesinden bu yana görülen, ancak seçim kampanyası sırasında büyük ölçüde duraksayan güçlü toplumsal hareketlerin ve işçi örgütlenmesi faaliyetlerinin de yeniden canlanması bekleniyor. “No Kings” (“Krallara Hayır”) gösterilerinde görülen kitlesel seferberliklerin yeniden başlaması, ABD ara seçimlerinde verilen Trump, neofaşizm ve neoliberalizm karşıtı mesajı güçlü biçimde pekiştirecektir.
Kay Mann, Milwaukee, 8 Kasım 2026
Türkçesi: İmdat Freni Çeviri Kolektifi
1Main Street: ABD’de halkı, küçük işletmeleri ve yerel ekonomiyi temsil etmek için kullanılan mecazi bir ifade. Büyük finans kuruluşlarını ve sermaye çevrelerini simgeleyen Wall Street’in karşıtı olarak kullanılır.