Jorge Riechmann, 8 Kasım Pazar günü Madrid’de düzenlenen “Faşizme Karşı Şiir. Kültür Grevde” başlıklı gösteriye yaptığı katkıya bu adı vermişti. Riechmann burada 11 Kasım’ın taşıyabileceği anlamı şöyle savunuyordu:
“Bir grevin belirli bir durumda taşıyabileceği bütün etik ve siyasi değerlerden bağımsız olarak, onu çevreleyen somut koşulların ötesinde, grevin kendi başına değerli bir yanı vardır: şeylerin mekanik işleyişini kesintiye uğratma niteliği.”
Gerçekten de yerleşik düzeni sarsan ve 5 milyona varan sayıda insanı harekete geçiren o gün yaşanan tam da buydu. Başlıca örgütleyicisi olan Kiracı Sendikaları Konfederasyonu’nun da tanımladığı gibi, bu kez bu günü tarihsel olarak nitelendirmek mümkün. Çünkü farklı bölgeler arasındaki eşitsizliklerin (sendikalara göre greve katılım oranları Katalonya’da %84, Endülüs ve Aragon’da %75, Ekstremadura’da ise %41 olarak gerçekleşirken Bask Ülkesi’nde hayat neredeyse tamamen durmuştu)[1] ve üretim ile yeniden üretim sektörleri arasındaki farklılıkların ötesinde, o gün ve öncesindeki günlerde yaşanan, tabandan yeni bir sosyopolitik öznenin kendi kendisini oluşturduğu bir süreçti. Bu süreç, rant ekonomisinin ve işverenlerin suç ortağı olmakla itham edilen “bütün hükümetlere” meydan okuyabilecek kolektif gücün giderek daha fazla farkına varılmasını sağladı.
Önceki günlerde bu süreç, çok sayıda mahallede ve çeşitli işyerlerinde oluşturulan grev komiteleri bünyesinde büyük ölçüde birlik içinde yürütülen çalışmalarla, ayrıca şafak vakti ve grev günü boyunca gerçekleştirilen sayısız bilgilendirme amaçlı grev gözcülüğü faaliyetiyle somutlaştı. Bunun sonucunda gemi inşaatı, limanlar, ağır sanayi ve ulaştırma gibi önemli sektörlerde, eğitim gibi zaten mücadele içinde olan sektörlerde ve temizlik ile bakım hizmetleri gibi daha az görünür alanlarda yaygın iş bırakmalar yaşandı.
Bu seferberlikler, öğleden sonra ülke genelinde düzenlenen ve çoğu ortaklaşa örgütlenen, kentlerin ve kasabaların büyük bölümünde aralıksız yağan yağmura rağmen büyük kalabalıkları bir araya getiren gösterilerle doruğa ulaştı.[2] Bütün bu gösterilerde, neşeli ve şenlikli bir atmosfer içinde yükselen sloganların ve atılan sloganların çeşitliliği, kendisini daha önce de göstermeye başlamış olan bir eğilimi doğruladı: Geniş halk kesimleri arasında, aşırı sağın yükselişinin temsil ettiği yönelimin tersine gelişen, ancak aynı zamanda ilerici koalisyon hükümetini de açıkça eleştiren yeni bir siyasallaşma ve radikalleşme süreci.
Kolektif tarihimizde benzeri görülmemiş bir genel grevdi bu. Çünkü temel hedefi insanca barınma hakkını talep etmekti. Buna ücretler, emekli aylıkları ve nitelikli kamu hizmetleri gibi başka taleplerin yanı sıra, bu seferberlik gününe katılan sayısız toplumsal hareketin ortaya koyduğu çeşitli öneriler de eklenmişti.
Greve karşı, başını Madrid Özerk Topluluğu Başkanı Isabel Díaz Ayuso’nun çektiği siyasi, ekonomik ve medyatik gerici bloğun giderek artan saldırganlığı göz önüne alındığında, grevin başarısı tartışmasızdır. Ancak aynı zamanda, Pedro Sánchez’in genel grevin meşruiyetine duyduğu “saygıyı” dile getirmesine rağmen, İçişleri Bakanı Grande-Marlaska’nın emriyle pek çok işyerindeki grev gözcülerine ve Sevilla ile Madrid’deki gösterilerde protestoculara karşı uygulanan, biber gazı kullanımına kadar varan sert polis baskısına da göğüs germek zorunda kalındı. Madrid’deki gösteri yüz binlerce kişinin katılımıyla en kitlesel olanıydı. Grande-Marlaska’nın insan hakları ihlallerine suç ortaklığı konusundaki sicili ise oldukça eskiye dayanıyor.
Bu seferberlikte, yine ilk kez, barınma hakkı hareketi ve yeni bir kuşak başrolü üstlendi. Ancak seferberliği asıl karakterize eden, işçi sınıfının sendikal ve siyasi örgütleri arasında, bütün çeşitlilikleriyle, bugüne kadar görülmemiş ölçüde bir eylem birliğinin sağlanmasıydı. Bu birlik, uzlaşmacı geleneksel sendikacılıktan en mücadeleci sendikalara kadar, gerek devletsiz uluslarda gerekse ülke çapında faaliyet yürüten örgütleri kapsıyordu. Ayrıca farklı kuşakların katılımı, geçmişte benzer vesilelerle tanık olduğumuz seferberliklerdekinden çok daha yüksekti.
Kısacası, birbirinden çok farklı mücadelelerin ve kolektiflerin bir araya geldiği bir gündü. Kültür alanından ve diğer alanlardan her tür toplumsal örgütlenmeyle bağlantılı bu kolektiflerin her biri kendi taleplerini ve söylemlerini ortaya koydu. Feminist hareket, 2018 genel grevinin deneyiminin devamı olarak bakım emeğine özel bir vurgu yaparken, ekoloji hareketi tüketim boykotunu ve iklim krizine karşı mücadeleyi öne çıkardı. Irkçılık karşıtı hareket de unutulmadı ve bize şunu hatırlattı: “Göçmenler ve ırksallaştırılmış işçi sınıfı mensupları olmadan genel grev olmaz; tabanda ırkçılık karşıtı bir örgütlenme olmadan sınıf dayanışması inşa edilemez.”
Bütün bu siyasi, toplumsal ve ideolojik çoğulluk, süreç boyunca oluşturulan pek çok buluşma ve tartışma alanında son derece canlı tartışmalar yaşanmasını da açıklıyor. Bu yakınlaşmanın daha önce benzeri görülmemiş bir nitelik taşıması, kaçınılmaz olarak birtakım gerilimleri de beraberinde getirdi. Her şeye rağmen açıkça ortaya çıkan şey, bugüne kadar hâkim olan uzlaşmacı sendikacılık anlayışının ve ehvenişer siyasetinin sınırlarını aşmayı hedefleyen; alternatif, mücadeleci ve halk iktidarını inşa etmeye yönelen bir sendikacılığın giderek güçlenerek ortaya çıkmasıydı.
Bu daha başlangıç, mücadeleye devam
Önümüzdeki 29 Kasım’da yapılacak genel seçimlerin sonuçları, bu yeni mücadele dalgasının içinde gelişeceği koşulları ve bu süreçte kendisini gösteren farklı akımlar arasındaki meşru hegemonya mücadelesini büyük ölçüde belirleyecek. Ancak bu mücadele, seçim sonuçları ne olursa olsun özerk toplulukların ve belediyelerin çoğunda iktidarda kalmaya devam edecek olan gerici blok karşısında mümkün olan en geniş eylem birliğini sağlama çabasıyla çelişmemeli. Aynı şey, bugün için daha düşük bir olasılık olsa da, PSOE’nin hâkimiyetindeki bir hükümetin yeniden kurulması ihtimali için de geçerli. Nitekim son iki yasama döneminde bu hükümet, yalnızca barınma alanında değil, izlediği politikaların sınırlarını ve çelişkilerini yeterince ortaya koydu. Gösteri ve grev hakkına karşı uygulanmaya devam eden ve son günlerde bir kez daha tanık olduğumuz “susturma yasası”nın hâlâ yürürlükte olduğunu hatırlamak bile yeterli.
Bu bağlamda, Adelante Andalucía’nın hâlihazırda açtığı yolda ilerleyerek, ekososyalist, düzenle kopuşu savunan ve halkların egemenliğini temel alan bir solun inşasını geliştirmek giderek daha fazla zorunluluk hâline geliyor. Adelante Andalucía’nın 29 Kasım seçimlerinden çıkacak yeni parlamentoda yer alması kuvvetle muhtemel. Benzer bir yönelim, önümüzdeki mayıs ayında yapılacak yerel ve bölgesel seçimlere hazırlanan Liberar Madrid girişiminde olduğu gibi, başka yerlerde de şekillenmeye başlıyor.
Her hâlükârda, grev çağrısını yapan örgütlerin de açıkladığı gibi, 11 Kasım yeni girişimlerin başlangıç noktası olmalı. Neyse ki bu girişimler, Avrupa ölçeğinde ve özellikle Fransa, İtalya ve Portekiz gibi komşu ya da yakın ülkelerde yaşanan sıcak bir sonbaharın ortasında gerçekleşecek. Belki de bu durum, seferberliğin daha geniş bir ölçeğe taşınması yönünde ilerleme kaydedilmesini sağlayabilir. Nitekim farklı Avrupa ülkelerinden barınma hakkı hareketlerinin kısa süre önce Paris’te gerçekleştirdiği buluşma da bu hedefi benimsiyor ve 20, 21 ve 22 Kasım tarihlerinde yeni seferberlikler düzenlenmesi çağrısında bulunuyor.[3]
Jaime Pastor, siyaset bilimci ve Viento Sur yayın kurulu üyesidir.
12 Kasım 2026’da Viento Sur’da yayımlanmıştır.
Türkçesi: İmdat Freni Çeviri Kolektifi
Dipnotlar
[1] Verilerin karşılaştırılması için bkz. “Genel grev, eşitsiz katılım ve sokaklardaki büyük gösterilerle sona erdi”, El País, 11 Kasım 2026. Bask Ülkesi için: “Barınma krizi fabrikaları ve işyerlerini kapattı, Bask sokaklarını doldurdu”, Naiz, 11 Kasım 2026. Katalonya ve Valensiya Özerk Topluluğu için: “Dakika dakika: 11 Kasım genel grevi”, Directa.
[2] Sevilla, Cádiz ve Huelva gibi kentlerde gösteriler iptal edilmek zorunda bile kalındı.
[3] “Yerel mücadelelerden Avrupa çapında seferberliğe: Yedi ülkeden örgütler kemer sıkma politikalarına, yeniden silahlanmaya ve hayat pahalılığına karşı gösterileri koordine ediyor”, Poder Popular, 8 Kasım 2026.